Lưu trữ giao duc - Shop Chay Mộc

Cốt lõi của giáo dục là gì? Phải chăng chỉ là khả năng đọc-viết-tính toán?

webmaster — Mon, 12 Jun 2017 09:51:54 +0000

Một vị giáo viên người Mỹ đang sinh sống và làm việc tại Trung Quốc đã kể câu chuyện như sau:

Buổi sáng sớm sau cơn bão, trong lúc đi dạo bên bờ biển, người đàn ông nhìn thấy ở vũng nước cạn trên bờ cát có rất nhiều cá nhỏ bị cơn bão đêm qua thổi trôi dạt vào bờ. Những vũng nước trên bãi biển này sẽ nhanh chóng bị cát hút khô hoặc bị ánh mặt trời làm cạn kiệt. Khi ấy thì mấy trăm ngàn con cá nhỏ này sẽ bị chết khô.

Người đàn ông này đột nhiên phát hiện trên bờ biển ấy có một bé trai không ngừng nhặt những con cá nhỏ trong vũng nước cạn thả về biển lớn.

Thấy tò mò, anh bước tới hỏi: “Cậu bé, trong vũng nước cạn này có mấy trăm ngàn con cá nhỏ, cháu không cứu hết được đâu.”

“Cháu biết chứ.”, cậu bé trả lời mà không ngoảnh đầu lại nhìn.

“Ồ? Vậy tại sao cháu vẫn còn thả cá đi? Có ai quan tâm đâu?”

“Con cá nhỏ này quan tâm!”, cậu bé vừa trả lời vừa nhặt con cá nhỏ thả về biển lớn.

Câu chuyện này mang ý nghĩa rất hay, lại còn tương ứng với một câu nói của nhà thơ Tagore: “Mục đích của giáo dục là phải truyền tải hơi thở của cuộc sống cho con người.”

Vì vậy, giáo dục nên bắt đầu từ việc tôn trọng sinh mệnh, làm con người hướng thiện, mở rộng tấm lòng, giúp con người tự đánh thức “thiện căn” tốt đẹp sẵn có bên trong.

Làm vậy cũng chính là để học sinh có được suy nghĩ “con cá này quan tâm”. Có nghĩa là việc làm của cậu bé không nhất thiết để người khác nhìn nhận, đánh giá ra sao, chỉ cần cậu làm một việc có ích, xuất phát từ tấm lòng lương thiện của mình để cứu những sinh mệnh đang cần giúp đỡ.

Một người may mắn sống sót tại trại tập trung của Đức Quốc Xã được bầu lên làm hiệu trưởng của một ngôi trường trung học ở Mỹ.

Mỗi lần có một vị giáo viên mới đến trường, ông luôn đưa cho vị giáo viên đó một bức thư. Trong thư viết rằng:

Gửi cô/ thầy,

Tôi đã tận mắt nhìn thấy những cảnh tượng mà con người không nên nhìn thấy: Phòng hơi ngạt được kỹ sư có chuyên môn tạo ra; trẻ em bị bác sĩ có học thức uyên bác đầu độc; trẻ sơ sinh bị y tá được huấn luyện chuyên môn sát hại.

Chứng kiến tất cả những điều này, tôi suy nghĩ rằng: “Giáo dục rốt cuộc là vì cái gì?”

Lời thỉnh cầu của tôi là: “Xin hãy giúp đỡ học sinh lớn lên trở thành người có nhân tính thực sự. Chỉ có trong tình huống đó thì khả năng đọc-viết-tính toán mới có giá trị.”

Rõ ràng là con người có mặt tốt và mặt xấu, mặt độc ác và mặt lương thiện. Tuy vậy bản chất của con người là lương thiện, bởi vậy người xưa luôn nói câu “Nhân chi sơ, tính bản thiện”.

Tuy vậy trong quá trình trưởng thành, người ta phải đối mặt với những cám dỗ về danh-lợi-tình, phần thuần chân, thuần thiện, trong sáng trong bản tính dần bị “mài mòn”. Thay vào đó là sự khôn khéo, lõi đời, tính toán, đố kỵ… Vì vậy, mục đích của người làm giáo dục là rèn luyện con người, khắc phục ác-xấu để chuyển hóa về mặt lương thiện, tốt đẹp.

Cốt lõi của giáo dục là cần thay đổi tâm hồn, thay đổi bản chất của con người chứ không phải chỉ đơn giản là việc truyền đạt khối lượng kiến thức khổng lồ và nắm bắt tri thức.

Chỉ có như vậy con người mới có thể duy trì tiêu chuẩn đạo đức cao thượng để đối đãi với những vấn đề xảy ra trong cuộc sống, chứ không bị cuốn theo dòng chảy của cảm xúc hoặc ngoại cảnh.

Chỉ có như vậy con người mới có thể dùng tấm lòng chân thành để lắng nghe cảm xúc của người khác, dùng trái tim thiện lương để tha thứ cho lỗi lầm của người khác, dùng thái độ bao dung để chấp nhận sự khiếm khuyết của người khác.

Thực tế cũng từng có những bài học quá đau thương về việc không coi trọng bồi dưỡng đạo đức mà chỉ chú trọng thành tích và kiến thức.

Một học trò xuất sắc của một vị Tiến sĩ vì bị loại trong giải thưởng luận văn không ngờ đã nổ súng bắn chết 4 nhà vật lý học không gian, rồi tiếp tục sát hại bạn học được giành giải của mình. Đó là do sự thất vọng về bản thân, sự đố kỵ với người khác đã tạo nên những hành động thiếu lý trí như vậy. Một người có nhiều trí thức nhưng tâm hồn lại không thánh thiện, mang nhiều tâm không tốt thì sẽ tạo họa khôn lường.

Một thiếu niên vì cãi nhau với bạn gái đã chán nản nên lái xe hơi đâm thẳng vào đám người đi bộ trên đường, dẫn đến 2 người chết và 13 người bị thương. Đây cũng là một ví dụ đáng sợ khi con người không có nhân tâm lương thiện.

Ngày nay, giáo dục trong nhà trường chúng ta nhiều khi vẫn bỏ sót vấn đề nhân cách, đạo đức và sự trưởng thành trong tình cảm cơ bản của học sinh. Điều đó dẫn đến sự lạnh lùng và vô cảm đáng sợ của một số học sinh khi đối xử với người khác.

Một nhà giáo dục Nhật Bản từng nói rằng chúng ta phải đào tạo học sinh để chúng “đối mặt với một đám hoa cúc dại mà cảm xúc dâng trào phấn khích”. Loại cảm xúc này cũng giống như cảm xúc mà cậu bé quan tâm đến sinh mệnh của mỗi một con cá nhỏ trên bãi cát có được.

Trân trọng con người, kính nể vũ trụ, trời đất là điều mà con người nên làm. Con người không nên vô cớ sát hại những sinh mệnh khác, cho dù nó vô cùng thấp kém. Một người không có chút lòng thương xót đối với động thực vật bậc thấp vốn không có khả năng phản kháng thì có thể mong đợi người đó tôn trọng sinh mệnh khác sao? Ngược lại, khi một người chứa đầy tình yêu thương đối với cỏ cây, hoa lá thì đối với sinh mệnh con người, anh ta có thể không tôn trọng sao?

Người xưa nói: “Không gì đáng buồn hơn trái tim nguội lạnh”. Một người lạnh nhạt vô tình đối với thế giới bên ngoài là người ích kỷ, không quan tâm đến người khác, không biết hy sinh vì người khác. Nếu như cả một thế hệ, hoặc cả một dân tộc trở nên lạnh lùng, thờ ơ thì dân tộc ấy tương lai sẽ như thế nào đây?

Những người làm giáo dục có rất nhiều kiến thức cần truyền đạt cho học sinh. Nhưng bồi dưỡng phẩm chất tư tưởng và giá trị nhân văn tốt đẹp cho học sinh là điều tối quan trọng, đặc biệt là việc đánh thức thiện niệm cơ bản, sự tôn trọng các sinh mệnh trong tâm hồn học sinh.

Châu Yến Lâm

Bài viết Cốt lõi của giáo dục là gì? Phải chăng chỉ là khả năng đọc-viết-tính toán? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.

MỘT CÂU CHUYỆN CÓ THẬT NĂM 1892 TẠI ĐẠI HỌC STANFORD

webmaster — Sat, 27 May 2017 09:23:03 +0000

Có một cậu học sinh 18 tuổi đang gặp khó khăn trong việc trả tiền học. Cậu ta là một đứa trẻ mồ côi, và cậu ta không biết đi nơi đâu để kiếm ra tiền. Thế là anh chàng này bèn nảy ra một sáng kiến. Cậu ta cùng một người bạn khác quyết định tổ chức một buổi nhạc hội ngay trong khuôn viên trường để gây quỹ cho việc học.

Họ tìm đến người nghệ sĩ dương cầm đại tài Ignacy J Paderewski . Người quản lý của Paderewski yêu cầu một khoản phí bảo đảm $2000 để cho ông ấy được biểu diễn. Sau khi họ thỏa thuận xong, hai người sinh viên ấy bắt tay ngay vào công việc chuẩn bị để cho buổi trình diễn được thành công.

Ngày trọng đại ấy cuối cùng đã đến. Paderewski cuối cùng cũng đã có buổi diễn tại Stanford. Thế nhưng không may là vé vẫn chưa được bán hết. Sau khi tổng kết số tiền bán vé lại, họ chỉ có được $1600. Quá thất vọng, họ đến chỗ của của Paderewski để trình bày hoàn cảnh của mình. Hai người sinh viên ấy đưa Paderewski toàn bộ số tiền bán vé, cùng với 1 check nợ $400, và hứa rằng họ sẽ trả số nợ ấy sớm nhất có thể.

“KHÔNG”, Paderewski nói. “Cái này không thể nào chấp nhận được.” Ông ta xé tờ check, trả lại $1,600 cho hai chàng thanh niên và nói : “Đây là 1600 đô, sau khi trừ hết tất cả các chi phí cho buổi biểu diễn thì còn bao nhiêu các cậu cứ giữ lấy cho việc học. Còn dư bao nhiêu thì hãy đưa cho tôi”. Hai cậu sinh viên ấy vô cùng bất ngờ, xúc động cảm ơn Paderewski..

Đây chỉ là một làm nhỏ, nhưng đã chứng minh được nhân cách tuyệt vời của Paderewski.

Tại sao ông ấy có thể giúp hai người mà ông ấy thậm chí không hề quen biết. Chúng ta tất cả đều đã bắt gặp những tình huống như vậy trong cuộc sống của mình. Và hầu hết chúng ta đều nghĩ : “Nếu chúng ta giúp họ, chúng ta sẽ được gì ?”. [Đây chỉ là tâm lý người sống thực dụng tại xã hội thương mại]

Thế nhưng, những người vĩ đại họ lại nghĩ khác: “Giả sử chúng ta không giúp họ, điều gì sẽ xảy ra với những con người đang gặp khó khăn ấy?”. Họ không mong đợi sự đền đáp, Họ làm chỉ vì họ nghĩ đó là việc nên làm, vậy thôi. [Họ có giáo dục, không sống ích kỷ, vô cảm, thực dụng!]

Người nghệ sĩ dương cầm tốt bụng Paderewski hôm nào sau này trở thành Thủ Tướng của Ba Lan. Ông ấy là một vị lãnh đạo tài năng. Thế nhưng không may chiến tranh thế giới nổ ra, và đất nước của ông bị tàn phá nặng nề.

Có hơn một triệu rưỡi người Ba Lan đang bị chết đói, và bây giờ chính phủ của ông không còn tiền để có thể nuôi sống họ được nữa. Paderewski không biết đi đâu để tìm sự giúp đỡ. Ông ta bèn đến Cơ Quan Cứu Trợ Lương Thực Hoa Kỳ để nhờ sự trợ giúp.

Người đứng đầu cơ quan đó chính là Herbert Hoover (10/8/1874-20/10/1964), người sau này trở thành Tổng Thống (thứ 31, 1929-1933) Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ. Ông Hoover đồng ý giúp đỡ và nhanh chóng gửi hàng tấn lương thực để cứu giúp những người Ba Lan đang bị đói khát ấy.

Thảm họa cuối cùng cũng đã được ngăn chặn. Thủ Tướng Paderewski lúc bấy giờ mới cảm thấy nhẹ nhõm. Ông bèn quyết định đi sang Mỹ để tự mình cảm ơn ông Hoover vì cử chí cao quý của ông ấy đã giúp đỡ người dân Ba Lan trong những lúc khó khăn.

Thế nhưng khi Paderewski chuẩn bị nói câu cảm ơn thì ông Hoover vội cắt ngang và nói : “Ngài không cần phải cảm ơn tôi đâu, thưa ngài Thủ Tướng. Có lẽ ngài không còn nhớ, nhưng vài năm trước, ngài có giúp đỡ hai cậu sinh viên trẻ tuổi ở bên Mỹ được tiếp tục đi học, và tôi là một trong hai chàng sinh viên đó đấy”!

Theo dotchuoinon.com

Bài viết MỘT CÂU CHUYỆN CÓ THẬT NĂM 1892 TẠI ĐẠI HỌC STANFORD đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.

8 cách dạy con thành tài của bậc cha mẹ thông minh, không phải để lại núi vàng bạc

webmaster — Mon, 15 May 2017 02:57:53 +0000

Nhà văn Mỹ nổi tiếng Mark Twain từng nói như thế này: “Lương thiện là một loại ngôn ngữ phổ quát của thế giới mà người mù có thể nhìn và người điếc có thể nghe thấy được”. Còn biết bao thế hệ người Á Đông cũng nằm lòng đạo lý: “Nhân chi sơ, tính bản thiện“. Có thể nói thiện lương chính là cái gốc của đạo làm người. Để con cái trở thành một người tốt, mỗi bậc làm cha mẹ đều cần giáo dưỡng cho trẻ đạo lý ấy.

Là cha mẹ, ai cũng đều đặt kỳ vọng, mơ ước vào đứa con, hy vọng chúng có thể hoàn thành ước vọng dở dang của mình. Họ cũng muốn đứa con lớn lên có thể vui vẻ, thành công, tự lập, có được chỗ đứng trong xã hội. Nhưng chúng ta cũng luôn mong mỏi con có thể đối đãi chân thành với mọi người, quan trọng hơn là biết sống thiện lương, vun trồng điều thiện, tránh xa cái ác.

Nếu muốn con có thể đối đãi thiện lương với mọi người, người làm cha làm mẹ cần phải là tấm gương cho con trẻ. Dưới đây là 8 cách các bậc cha mẹ có thể áp dụng để giúp con hình thành sự thiện lương trong nhân cách.

1. Thiện đãi với mọi người

Luật gia người Mỹ Robert Green Ingersoll nói: “Lương thiện là ánh mặt trời được hình thành từ những phẩm chất đạo đức tốt đẹp”. Không cần quá nhiều thời gian, bạn sẽ phát hiện rằng con có thể tự giác noi theo những gì bạn làm chứ không phải làm theo điều bạn yêu cầu. Muốn con mình sống lương thiện, cách đơn giản nhất là hãy tự làm gương, đối đãi bằng thiện tâm với mọi người.

Điều này thực ra rất đơn giản. Bạn có thể làm gương cho trẻ qua các hành động hằng ngày, đó là lời cảm ơn khi con giúp mình làm một việc gì đó, cũng có thể là lời xin lỗi khi bạn làm sai, hay sự chăm sóc, giúp đỡ lúc con gặp khó khăn. Khi bạn dành cho con sự tôn trọng, con cũng sẽ học cách đối xử đầy tôn trọng với mọi người.

2. Lương thiện làm đầu

“Chúng ta chỉ là kết quả của một hành vi được lặp đi lặp lại. Do vậy sự xuất sắc không phải là một loại hành vi, mà là một thói quen”, học giả nổi tiếng Mỹ Will Durant kết luận. Chỉ khi chúng ta đặt sự lương thiện lên ví trí hàng đầu khi giải quyết mọi việc, bạn mới có thể tạo ra môi trường cho con có được sự thiện lương tràn đầy.

Hãy để sự lương thiện dung hoà vào trong từng lời nói, từng cử chỉ của mình, khi bạn gọi con dậy đi học, hay nhắc nhở con vì ham chơi… Trong mọi thời thời khắc khắc, hãy luôn dùng tâm thiện lương đối đãi với mọi người.

3. Dạy con học sự lương thiện từ người khác

“Khi được tiếp xúc với sự lương thiện, một ngày sẽ trở nên tốt đẹp hơn” (George Ellliston). Rõ ràng, cũng như ông cha ta nói: “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng“. Môi trường ảnh hưởng rất nhiều tới con cái bạn. Được ở trong một môi trường có nhiều người lương thiện, con cái của bạn cũng sẽ hình thành được những phẩm chất tốt đẹp.

Ngoài ra, bạn cũng cần nhạy bén nhìn ra được phần lương thiện ở trong mỗi một người sống quanh mình. Hãy động viên, nhắc nhở con mình noi theo họ. Trẻ con dễ bắt chước, dễ học theo. Đó chính là cách tự nhiên nhất giáo dưỡng một tâm hồn lương thiện cho con trẻ.

4. Hãy vì người khác trước tiên

“Ở nơi đâu có con người, ở nơi đó có cơ hội hành thiện” (Lucius Annaeus Seneca). Khổng Tử cũng từng nói: “Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân” (điều mình không muốn, đừng làm cho người khác).

Một trong những biểu hiện rõ ràng nhất của sự lương thiện chính là buông bỏ tư tâm, tư lợi của bản thân và bắt đầu biết suy nghĩ cho người khác. Muốn con cái mai này trở thành người thiện lương, trước tiên bạn hãy gương mẫu sống cho người khác, sống vì người khác.

5. Dạy con hiểu được ảnh hưởng của lời nói, cử chỉ tới người khác

Con trẻ thường xem nhẹ những ảnh hưởng trong hành vi, cử chỉ của mình đối với người khác. Ngay cả với người lớn, điều này cũng không hề được xem trọng. Vì vậy, bạn hãy giúp con mình hiểu và ghi nhớ rằng hành động của chúng rất có thể sẽ ảnh hưởng to lớn đến người khác. Hãy cho chúng biết: một việc tốt có thể gieo mầm thiện, còn một điều xấu có thể huỷ hoại đi con người. Hãy dạy con học cách làm điều tốt, việc hay, giúp đỡ người khác.

6. Bài học giáo huấn từ sự bất thiện

Alexander Pope từng nói: “Người phàm trần đều có khi mắc lỗi, chỉ duy nhất Thần mới có thể nhìn thấy và khoan dung”. Khi con bạn bị ai đó đối xử không tốt, đó chính là cơ hội để chúng học hỏi. Thay vì che chở, an ủi con, bạn hãy chỉ ra cho chúng rằng sống ở đời ai cũng có thể có lúc rơi vào cảnh huống ấy. Điều quan trọng nhất là đứng dậy, bước đi và vẫn giữ cho mình một trái tim lương thiện.

Có một cách khác rất hay là bạn có thể giải thích với con vì sao người khác lại có hành vi đó với mình. Hãy giúp con hiểu được nguyên nhân sâu sa hơn từ đó mà có thể bao dung, từ bi với người khác.

7. Lòng biết ơn

Nhà triết học Hy Lạp cổ Epictetus nói một câu thế này: “Là người thông minh, không vì những gì mình không có mà thấy buồn phiền, ngược lại không vì tất cả những gì mình có mà quá đỗi hoan hỷ vui vẻ”.

Đó là một thái độ sống đầy tích cực. Bạn cũng có thể trui rèn cho con cái mình một phẩm cách như thế. Hãy dạy con bạn rằng ngay cả một sự ban ơn nhỏ bé cũng đáng để chúng ta bày tỏ lòng biết ơn. Hãy giúp con bạn nuôi dưỡng lòng biết ơn và biết hài lòng với những gì mình đang có. Con sẽ học được cách trân trọng những gì mình có, từ đó sống thiện lương, hồn hậu hơn.

Trong “Tam tự kinh” (một cuốn sách cổ, từng được coi là giáo khoa cho trẻ nhỏ ngày xưa), ngay ở những câu đầu tiên người ta đã bắt gặp những triết lý về giáo dục con trẻ. Sách này viết:

“Nhân chi sơ, tính bản thiện
Tính tương cận, tập tương viễn
Cẩu bất giáo, tính nãi thiên
Giáo chi đạo, quý dĩ chuyên
Tích Mạnh Mẫu, trạch lân xứ
Tử bất học, đoạn cơ trữ
Đậu Yên Sơn, hữu nghĩa phương
Giáo ngũ tử, danh câu dương”

Diễn nghĩa: Người sinh ra buổi đầu vốn có tính thiện. Tính cách ấy (ban đầu) giống nhau nhưng do thói tục mà dần khác. Nếu không giáo dục thì cái tính (bản thiện) ấy sẽ thay đổi. Cách giáo dục là lấy chuyên cần làm quý. Ngày xưa bà Mạnh Mẫu chọn láng giềng mà ở. Con không học, (bà) liền chặt thoi dệt. Ông Đậu Yên Sơn biết nghĩa lý, phép tắc, dạy năm con đều nổi danh.

Người xưa thực sự rất coi trọng giáo dục trẻ nhỏ và coi đó là bổn phận, trách nhiệm. Cũng trong “Tam tự kinh” cũng viết: “Dưỡng bất giáo, phụ chi quá. Giáo bất nghiêm, sư chi đoạ“, ý nói có nuôi mà không có dạy là lỗi của cha, có dạy mà không có nghiêm là tội ở thầy.

Bởi vậy, thương con không phải là để lại bạc vàng, của cải đầy kho mà chính là giáo dưỡng chúng trở thành một người lương thiện, có lễ nghĩa, phép tắc. Con bạn không cần quá nhiều bạc tiền để tồn tại được giữa cuộc đời này nhưng lại cần rất nhiều đạo đức, phẩm chất. Làm bậc cha mẹ, thiết nghĩ, chúng ta đều nên cần thanh tỉnh về vấn đề này.

Kiên Định

daikynguyenvn.com

Bài viết 8 cách dạy con thành tài của bậc cha mẹ thông minh, không phải để lại núi vàng bạc đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.

Giáo dục con mình từ sớm theo quan điểm Phật Pháp

webmaster — Wed, 30 Nov 2016 08:06:03 +0000

Giáo dục là công việc rất quan trọng. Giáo dục có thể quyết định vận mệnh của cả một con người. Thông qua việc hình thành những thói quen, những tính cách… từ khi còn rất nhỏ. Dưới đây là một số quan điểm của nhà Phật về việc giáo dục con bạn từ khi còn rất nhỏ, giúp trẻ làm quen với môi trường Phật Pháp và có cái nhìn toàn diện hơn về thế giới này.

Các nhà nghiên cứu Phật giáo đã chỉ ra sự hình thành và phát triển nhân cách con người diễn ra có tính quy luật theo từng lứa tuổi, bắt đầu từ khi thọ thai cho đến trưởng thành.

Vì thế, giáo dục bao giờ cũng hướng vào con người cụ thể với những đặc điểm tâm lý riêng về lứa tuổi, giới tính… và những đặc trưng độc đáo trong nhân cách. Do đó, giáo dục phải xuất phát từ những đặc điểm tâm sinh lý của đối tượng để đề ra các nội dung, cách thức phù hợp. Cụ thể là Phật giáo chủ trương giáo dục từ trong thai nhi cho đến khi lọt lòng, lớn lên và cả trưởng thành sau này mà có từng nội dung giáo dục, phương thức giáo dục phù hợp với từng giai đoạn phát triển của trẻ.

Giáo dục và sự phát triển nhân cách trẻ sơ sinh (0 – 1 tuổi)

Ngay từ khi con còn trong bụng mẹ, cha mẹ sống phải biết yêu thương bằng một tình yêu chân thành, khắng khít không có gì phân ly được. Sự đầm ấm gia đình sẽ bảo vệ và nuôi dưỡng thai nhi hình thành những hạt giống yêu thương và hiểu biết sau này. Kinh nghiệm thực tiễn về đời sống tâm linh, một cặp vợ chồng khi người mẹ mang thai thường xuyên thắp hương cầu nguyện Phật-Bồ tát, tụng kinh bái sám, chiêm ngưỡng Thế Tôn, làm các việc công đức thì lúc đó cha mẹ đã bắt đầu cho thai nhi kết nối liên thông với thế giới an lành trong tâm thức. Ðể khi vừa lọt lòng thông qua lời ru của mẹ và sự ôm ấp trìu mến của mẹ cha, trẻ thơ học được cách hòa nhập với môi trường sống mới.
Sự phát triển của trẻ sơ sinh chủ yếu là về mặt cơ thể được thể hiện ở những tiến bộ trong các hoạt động của các giác quan và vận động qua sự nhìn, nghe, ngửi, nếm, lật, ngồi bò, đứng đi, nằm, cầm, nắm… Chiều hướng phát triển của các giác quan và vận động cơ thể trong giai đoạn này cũng nói lên tính chất và mức độ phát triển về trí tuệ và tinh thần của đứa trẻ.
Tùy theo cách thức chăm sóc của cha mẹ và cách cư xử của mọi người lớn trong gia đình mà đứa trẻ ghi nhận được các ấn tượng, hình thành các thói quen về hành vi trong sinh hoạt sau này. Cách tiếp cận thế giới qua hình ảnh, đồ vật theo hướng thiện sẽ làm nền tảng cho trẻ lớn lên có kinh nghiệm cư xử đúng với thế giới xung quanh. Mọi thứ phụ thuộc vào khả năng cha mẹ am hiểu giáo lý và ứng dụng giáo lý để hướng dẫn cho trẻ bắt chước và in đậm dấu ấn Phật pháp từ buổi còn thơ.

Giáo dục và sự phát triển nhân cách trẻ ở nhà (1 – 3 tuổi)

Ðến thời kỳ này, trẻ thơ bắt đầu tiến bộ rõ rệt về cơ thể, tâm lý. Trẻ bắt đầu được cha mẹ tập đi, biết thích chơi đồ vật, biết nói dần dần, góp phần thúc đẩy sự phát triển khả năng ý thức, một yếu tố thể hiện nhân cách con người. Lúc này cha mẹ tập nói những đại từ nhân xưng thân thuộc như ba, má, ông, bà hay thầy, sư ông… khi bồng trẻ lên chùa lễ Phật và hướng dẫn con mình hiểu người khác nói.
Đồng thời, cha mẹ chỉ bảo cho con cái học tập cư xử theo những nguyên tắc hành vi khi tiếp xúc với người khác trong gia đình như anh em, chú bác. Quan trọng hơn là cha mẹ phải là những người gương mẫu, đừng bao giờ để trẻ thấy một hình ảnh bất hòa cãi vã, tạo dấu ấn xấu trong mắt trẻ.
Thỉnh thoảng, cha mẹ lên chùa cho trẻ tiếp xúc không gian tĩnh lặng rộng lớn, hình ảnh Phật Thánh qua những bức tượng hiền hòa để trẻ cảm nhận tình thương của Phật, thậm chí có thể chỉ vào những bức tượng Hộ pháp để răn đe khi chúng không vâng lời như không chịu ăn, khóc nhè…

Giáo dục và sự phát triển nhân cách trẻ ở nhà trẻ (3 – 6 tuổi)

Ðây là giai đoạn hình thành nhân cách của trẻ, thể hiện khả năng hành động theo động cơ gián tiếp. Sự phát triển nhân cách lệ thuộc vào khuôn mẫu hành vi của người lớn mà trẻ em tiếp xúc như cha mẹ, thầy cô, bạn bè… Những dấu ấn ban đầu trên nhân cách trẻ thơ được lưu giữ lại. Sự phát triển nhân cách trong giai đoạn này chỉ đạt được mức độ thấp nhưng diễn ra ở tốc độ cao, bắt đầu xuất hiện khuynh hướng độc lập.
Vì vậy cha mẹ phải tập trung chú ý, quan tâm nhiều hơn trong việc trẻ ham thích trò chơi. Thông qua việc tiếp xúc với trò chơi mà định hướng ý thức trẻ vào việc học tập. Có thể dạy trẻ những gương tốt đạo đức thông qua việc kể chuyện cổ tích, thần thoại, bước đầu chỉ ra nhân vật thiện ác, kích thích trí tưởng tượng của trẻ, các loại tình cảm của trẻ thơ.
Ðối với những phụ huynh là Phật tử thuần thành thì nên kể những mẩu chuyện tiền thân đức Phật. Thỉnh thoảng khen thưởng cho quà, hoặc chở trẻ đi chùa tập làm quen và chào hỏi các vị thầy, dạy tập trẻ thưa thầy mở đầu là “A Di Ðà Phật”, “Bạch thầy”…, cúi chào người lớn, nhất là chú ý đến việc trẻ trong cách thức ứng xử các hành vi lễ phép, biết làm chủ về sinh hoạt cá nhân. Bước đầu cho trẻ tiếp xúc các lễ hội Phật giáo nhân ngày Phật đản, Vu lan, …để thông qua các đại lễ này ươm mầm những hạt giống về ý nghĩa Phật ra đời, những đạo lý cơ bản về hiếu hạnh.

Giáo dục và sự phát triển nhân cách trẻ học sinh tiểu học (6 – 11 tuổi)

Lúc này trẻ bắt đầu lớn nhanh so với các giai đoạn trước. Trẻ thơ bắt đầu tham gia các hoạt động xã hội để tiếp nhận các hệ thống tri thức. Cha mẹ cần chú ý quan tâm về việc học tập, tính cách bắt đầu định hình với các đặc điểm sau:

– Khả năng nhận thức của trẻ phát triển nhanh chóng nhờ hoạt động học tập. Ðời sống tình cảm chiếm ưu thế và chi phối mạnh mẽ các hoạt động trong sự hồn nhiên.

– Hay bắt chước những người gần gũi, có ảnh hưởng nhất định đến chúng. Bản tính hiếu động, không kiềm chế dẫn đến sai phạm những điều cha mẹ, ông bà, người lớn dạy bảo.

Do đó, cha mẹ cần phải khéo léo uốn nắn dạy dỗ con em trong việc ứng xử hành vi, lễ phép tôn trọng người lớn và biết học tập theo chương trình dạy ở trường. Lúc này cha mẹ phải cho con tiếp xúc các mẫu người mô phạm để làm phương tiện giáo dục. Ngoài sự giáo dục của gia đình, nhà trường, cha mẹ phải dẫn con lên chùa gần gũi chư Tăng.

Sự tiếp xúc này sẽ để lại ấn tượng tốt thông qua lễ lạy, nghe những lời dạy của quý thầy, những câu chuyện đạo lý trong Phật giáo về sự tôn trọng sự thật, sự vâng lời mẹ cha, biết yêu thương đồng loại. Như câu chuyện Sa di La Hầu La thường hay nói dối được giáo hóa qua bài kinh Giáo Giới La Hầu La. Sa di nọ nhờ cứu đàn kiến mà được khỏe mạnh, sống lâu. Hoặc những bài kệ ngắn gọn đơn giản trong kinh Pháp Cú v.v…

Lúc này, cha mẹ cần lưu tâm chú trọng từng hành vi ứng xử của trẻ trong học tập, tâm lý, dạy cho chúng tự tin, biết tin yêu gia đình, thầy cô… đồng thời hướng dẫn tham gia các hoạt động mang tính tập thể, gia nhập Gia đình Phật tử, đi hành hương các chùa cùng bố mẹ, làm việc công đức ở chùa như quét dọn, tham gia văn nghệ vào các ngày lễ của Phật giáo… nói chung là tập làm các việc có ích thuộc về khả năng các cháu có thể làm được.

Giáo dục và sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở (11 -15 tuổi)

Giai đoạn này là giai đoạn trẻ phát triển và biến động về tâm sinh lý phức tạp, tác động khá mạnh vào sự định hình nhân cách. Giới tính định hình, nó quy định tính cách, nhận thức và sự thể hiện ra bên ngoài qua các hành vi ứng xử khác nhau giữa trẻ nam và nữ. Lúc này trẻ xuất hiện những khuynh hướng phát triển khá đặc biệt về biến chuyển tâm lý: như mong muốn tự khẳng định mình nên bắt đầu có dấu hiệu phản ứng lại lời dạy của thầy cô, cha mẹ, hoặc tranh cãi với bạn bè. Các em bắt đầu biết xấu hổ, biết tự kiêu, biết làm đẹp, thích được thỏa mãn các mong muốn như được đi chơi, được xem các trò chơi, tivi, game… Nếu không đáp ứng hoặc đáp ứng nhu cầu của trẻ không đúng do nuông chiều của cha mẹ thì dễ dẫn đến hư hỏng. Tình cảm của các em lúc này diễn biến rất phức tạp.
Vì vậy, cha mẹ càng có sự liên kết giáo dục gia đình, nhà trường, nhà chùa và xã hội chặt chẽ đối với vấn đề giáo dục các em hoàn thiện. Người mẹ lúc này càng gần gũi con hơn bao giờ hết. Phải biết để ý sự phát triển tâm lý, theo dõi sự dậy thì tránh sự lo âu khi cơ thể biến chuyển về sinh lý cho các em gái, kể cả các em trai, đồng thời dạy cho các em hiểu biết về giới tính, có cách thức hành xử đúng khi quan hệ, tiếp xúc với người khác giới. Tuổi này các em bắt đầu ham chơi, thích mơ mộng và mong muốn được cưng chiều. Vì vậy phải khéo léo kết nối yêu thương vỗ về nhưng cũng phải nghiêm khắc cần thiết. Quan tâm và tạo các điều kiện học tập tốt nhất và vui chơi lành mạnh mà cha mẹ có thể đáp ứng.

Môi trường của các em tiếp xúc lúc này khá rộng, hiểu biết nhiều. Vì vậy cha mẹ Phật tử phải dành nhiều thì giờ chăm lo để các em phát triển nhân cách theo định hướng của gia đình, nề nếp của gia phong. Liên lạc thường xuyên với các thầy cô giáo để theo dõi việc học, tìm hiểu bạn bè của các em để nắm rõ tình hình sinh hoạt ở bên ngoài. Khi có điều kiện sinh hoạt gia đình thông qua bữa cơm, húy kỵ, tiệc mừng sinh nhật, chúc thọ… cần nói rõ ý nghĩa lễ và khơi dậy tình thương yêu, biết chia sẻ niềm vui với người khác, cũng như giảng rõ về sự bất hạnh đối với ai thiếu tình thương với cha mẹ. Độ tuổi này các bậc cha mẹ phải kết hợp quý thầy khéo léo giảng dạy các em về niềm tin và lẽ sống; tin Tam bảo, tin nhân quả, dạy phân biệt chính tà, thiện ác, nhất là biết tin vào chính mình.

Có điều kiện nên cho các em đi chùa cùng với gia đình để bước đầu học hỏi giáo lý Phật Đà, sự quy y và biết sống theo năm giới như một nếp sống đạo đức Phật giáo. Khi cha mẹ đi chùa hành hương thì nên cho các em đi theo, tiếp cận sự tin yêu, tôn kính ba ngôi Tam bảo, sự bố thí cúng dường, thực hành các việc phước thiện…

Các chùa hiện nay hầu hết đều có tổ chức các khóa sinh hoạt tập thể, khóa tu,… nhằm hướng dẫn các em thực hành nếp sống tri túc, hướng dẫn lối sống đạo đức Phật giáo, cho các em tham gia đi hành hương, từ thiện nên tạo điều kiện cho các em học tập và thực hiện. Dần dần, các em sẽ biết hình thành nhân cách hoàn thiện sống có ích và thực hiện ước mơ hoài bão của chúng theo định hướng của gia đình, xã hội yêu cầu.

Tóm lại, trẻ em là đối tượng cần quan tâm hơn bao giờ hết. Ðây là thành phần hạt nhân kết nối sự yêu thương gia đình qua tình vợ chồng, anh em, ông bà, cha mẹ, bà con quyến thuộc nội ngoại xa gần xóm giềng. Các em cũng là người kế thừa trong gia đình gánh vác việc gia tộc, ngoài xã hội là những chủ nhân, xây dựng đất nước sau này. Là phật tử, các em là người hộ trì Chánh pháp, thậm chí trở thành người xuất gia học đạo hành đạo đem lại lợi ích sau này cho đời đạo mỗi ngày sáng tươi. Vì thế, trách nhiệm với việc giáo dục trẻ thơ không chỉ ở phạm vi gia đình, nhà trường, nhà chùa mà cả xã hội nữa.

Cuộc sống hôm nay từng bước chuyển đổi trong xu hướng thịnh vượng, đời sống sinh hoạt của nhân dân ta đã ấm no đầy đủ, sự quan tâm đối với trẻ thơ càng được chú trọng hơn. Nhà nước và các tổ chức cộng đồng, trong đó có Phật giáo đã thực thi chú trọng giảng dạy trẻ thơ học pháp và hành pháp trong sự hình thành nhân cách người phật tử. Đây chính là chủ thể và cội nguồn cho Phật giáo Việt Nam phát triển lâu dài và có kế thừa liên tục. Vì vậy, trách nhiệm của chư Tăng đối với việc giảng dạy giáo lý cho thiếu nhi hoặc gián tiếp thông qua các phụ huynh phật tử, hay trực tiếp với một chương trình cụ thể là điều cần thiết.

Nguồn: Phatgiao.org.vn

Bài viết Giáo dục con mình từ sớm theo quan điểm Phật Pháp đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.