Nhưng nói cho cùng, toàn bộ đó chỉ là ta đã nhìn từ lăng kính của ta mà phán xét, mà bình phẩm. Vốn dĩ đâu có gì là tuyệt đối đâu. Sao ta phải vì người mà giận dữ hay vui vẻ?

Có câu chuyện kể rằng, một đôi vợ chồng trẻ vừa dọn đến ở trong một khu phố mới. Sáng hôm sau, vào lúc hai vợ chồng ăn điểm tâm, người vợ thấy bà hàng xóm giăng tấm vải trên giàn phơi.

“Tấm vải bẩn thật” – Cô vợ thốt lên. “Bà ấy không biết giặt, có lẽ bà ấy cần một loại xà phòng mới thì giặt sẽ sạch hơn”.

Người chồng nhìn cảnh ấy nhưng vẫn lặng im. Thế là, vẫn những lời bình phẩm ấy cứ thốt ra từ miệng cô vợ mỗi ngày, sau khi nhìn thấy bà hàng xóm phơi đồ trong sân.

Một tháng sau, vào một buổi sáng, người vợ ngạc nhiên vì thấy tấm vải của bà hàng xóm rất sạch, nên cô nói với chồng: “Anh nhìn kìa! Bây giờ bà ấy đã biết cách giặt tấm vải rồi. Ai đã dạy bà ấy thế nhỉ?”

Người chồng đáp: “Không. Sáng nay anh dậy sớm và đã lau kính cửa sổ nhà mình đấy”.

Thực ra mỗi người trong chúng ta, ai cũng đều giống như cô vợ trong câu truyện kia. Chúng ta đang nhìn đời, nhìn người qua lăng kính loang lổ những vệt màu của cảm xúc, bám dày lớp bụi bặm của thành kiến và những kinh nghiệm thương đau. Chúng ta trở nên phán xét, bực dọc và bất an trước những gì mà tự mình cho là “lỗi lầm của người khác”.

Một điều dễ nhận diện là khi tâm trạng vui vẻ, chúng ta nhìn ai cũng thấy dễ chịu, gặp chuyện gì cũng dễ tha thứ. Chúng ta có thể mỉm cười trước những trò nghịch ngợm của lũ trẻ, đủ sự khoan dung và tha thứ để nhẫn nại một lời nói khó nghe, những chuyện tưởng chừng khó chấp nhận, thì chúng ta cũng dễ dàng thỏa hiệp. Những lúc ấy, dường như cả thế giới đều trở nên hòa ái, mọi chuyện trôi qua một cách nhẹ nhàng.

Vậy mà, chỉ cần một chút lo lắng dâng lên trong lòng, những muộn phiền về quá khứ, nỗi sợ hãi về tương lai sẽ lập tức khiến cho cái thế giới vốn đang đẹp đẽ kia liền biến thành một chốn đầy những chuyện xấu xa, phiền phức. Khi ấy những tiếng hò hét cười đùa của lũ trẻ sẽ trở thành những âm thanh khó chịu, một lời nói không vừa ý dễ dàng khiến cho ta sân si giận hờn hoặc tổn thương, những chuyện nhỏ mà lúc bình thường không đáng bận tâm, bỗng trở thành một nỗi phiền não quá sức chịu đựng.

Kỳ thực, không phải là thế giới có vấn đề, hay người khác quá sai quấy, mà vấn đề nằm chính ngay nơi tâm ta. Khi nhìn đời bằng cái tâm có vấn đề, mang đầy những cảm xúc và thành kiến tiêu cực, thì chúng ta thấy ai cũng thành sai quấy, đụng chuyện gì cũng hóa tổn thương.

Chúng ta luôn có hai xu hướng: nhìn những thứ mình thích, những người mình thương với cặp mắt kính màu hồng, và ngược lại, nhìn những việc mình không muốn, những người mình không ưa bằng chiếc kính tiêu cực màu đen.

Do thói quen phóng đại mọi ưu điểm của những người mình thích, họ trở nên quá lung linh, quá tuyệt vời trong cảm nhận của chúng ta. Mỗi lời họ nói, mỗi việc họ làm đều khiến chúng ta xem là chân lý, ngay cả lúc họ sai, chúng ta cũng khó lòng nhìn thấy và nhận ra cái sai của họ.

Ví như những cặp đôi khi mới yêu nhau, thì riêng đối với họ, đối phương luôn đẹp đẽ, dễ thương và toàn ưu điểm. Nếu chẳng may phát hiện đối phương làm chuyện không tốt, thì chúng ta vẫn thừa khả năng và đủ lý lẽ để tự huyễn hoặc bản thân rằng họ không sai.

Hẳn nhiên, chính do cặp mắt kính màu hồng đã khiến cho cách nhìn của chúng ta hóa ra lệch lạc, chúng ta không thấy được mọi người đúng với bản chất chân thực như họ vốn là vậy. Để rồi khi sự yêu thích bên trong giảm dần theo năm tháng, thì hình tượng huyễn hoặc trong lòng cũng theo đó mà sụp đổ. Chúng ta sẽ nhìn thấy ở đối phương ngày càng nhiều lỗi lầm và khuyết điểm, chúng ta trở nên hoang mang đau khổ, đến nỗi hoài nghi ngay cả chính bản thân mình.

Điều tương tự cũng xảy ra đối với những người bị chúng ta coi thường, chỉ trích. Chúng ta xé to những sai lầm của họ, đi rêu rao những khuyết điểm mà chúng ta cho rằng thật khó chấp nhận làm sao. Rồi đến một lúc nào đó những người mà trong tâm trí ta vẫn xem như kẻ thù, lại sẵn sàng giúp đỡ và tử tế, thì liệu chúng ta có thể xem như không chút hổ thẹn với lương tâm?

Khi nói ra lỗi lầm ở người khác, chúng ta vô tình truyền sang người nghe những cảm xúc tiêu cực, bất an. Dòng tâm thức của chúng ta cũng trở nên lộn xộn, đầy những rắc rối y như câu chuyện mà mình đang kể. Theo đó, ấn tượng mà ta để lại trong lòng những người khác chỉ là những cảm giác tiêu cực, để rồi một cách rất tự nhiên, họ sẽ áp dụng đúng sự phê phán, soi xét đó trở lại cho ta.

Hai thái cực nói trên, kể cả việc phóng đại những điều mình thích và phản ứng kịch liệt với điều mình không ưa, tựu chung đều là những cách nhìn thế giới còn chưa đúng đắn. Nên chăng, chúng ta hãy dùng cặp mắt sáng suốt của trí tuệ, dùng tâm thái thiện lương để nhìn nhận cuộc đời.

Thời gian đã khiến cho chúng ta mất đi cái nhìn trong sáng về thế giới, đánh mất những rung cảm hạnh phúc trước cuộc sống vốn đầy màu nhiệm và bình an. Chúng ta không có thời gian dừng lại để lắng nghe bản thân và chăm sóc chính mình, mà cứ mải chạy rong ruổi theo những suy nghĩ đúng sai, phải quấy về cuộc đời và về người khác.

Xét cho cùng, lỗi lầm dù của ai đi chăng nữa, vốn chẳng hề ảnh hưởng đến tư cách và phẩm chất của chúng ta. Nó chắc chắn không làm cho chúng ta trở nên đẹp đẽ gì hơn khi phê phán người khác. Mà chính thái độ tiêu cực, thói quen chỉ trích mới khiến chúng ta mắc lỗi với bản thân mình và trở nên xấu đi trong mắt của mọi người.

Tìm lỗi của người khác, là tự đem rác rưởi của họ về cất trong nhà. Mỗi phút chúng ta để tâm đến chuyện không tốt, thì mất đi một phút vui vẻ không thể lấy lại. Cuộc đời ngắn ngủi lắm, sẽ chẳng ai có khả năng và trách nghiệm níu giữ cho ta những thời khắc sinh mệnh đang vùn vụt trôi qua. Vậy chúng ta có còn muốn phí hoài cuộc sống để đi phán xét những sai lầm của người khác?

Cuộc đời này ngắn lắm, mỗi phút chúng ta để tâm đến chuyện không tốt, thì mất đi một phút vui vẻ không thể lấy lại. Vậy chúng ta có còn muốn phí hoài cuộc sống để đi phán xét những sai lầm của người khác?

Đời ghét, thương, họa, phúc
Còn tùy theo cách nhìn
Thiên đường hay địa ngục
Khép mở từ con tim.
(Như Nhiên)

Bài viết Vì sao đời đau thương? Vì ta phán xét đời qua ”lăng kính màu”! đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.

– Hãy quan sát tâm mình và xem nó đang làm gì. Nếu bạn thấu hiểu tâm mình, hầu hết mọi vấn đề của bạn sẽ biến mất, bởi vì hầu hết tất cả mọi vấn đề của con người đều do tâm tạo – không có cái gì có thực bên ngoài tâm mình cả. (Thiền sư U Jotika)

– Không phải thầy bảo trái cây ngon ngọt là tin ngay mà không cần biết gì nữa. Tự mình nếm thử để biết hương vị thật sự thì mọi nghi ngờ sẽ tiêu tan. (Thiền sư Ajahn Chah)

– Hãy học cách lắng nghe mọi người mà không đánh giá, phán xét. Bạn không cần phải cố gắng giải quyết những vấn đề của họ. Hãy cởi mở và sống nhân hậu. Sống xung đột với người khác thật là mệt mỏi. Ham muốn sự cung kính, tôn trọng và ngưỡng mộ của người đời là một ngục tù. (Thiền sư Sayadaw U Jotika)

– Khổ chỗ này người ta chạy đến chỗ kia. Chỗ mới này khổ họ lại chạy nữa. Họ tưởng rằng chạy thoát khỏi khổ đau, nhưng thực ra không phải vậy. Họ mang đau khổ đi mọi nơi mà không biết. Không biết đau khổ sẽ không biết nguyên nhân của khổ đau. Không biết nguyên nhân của khổ đau sẽ không biết chấm dứt đau khổ. Do đó không có cách gì để thoát khỏi khổ đau. (Thiền sư Ajahn Chah)

– Trong cuộc đời chẳng bao giờ có cái gì là hoàn hảo cả. Tốt hơn cả là đừng nên mong đợi sự hoàn hảo. Tôi không hoàn hảo; tôi sẽ chẳng bao giờ hoàn hảo, và tôi không mong đợi điều đó. (Thiền sư U Jotika)

– Hạnh phúc là ở chỗ biết được mọi sự thể như nó đang là (đúng bản chất) mà không cảm thấy sự cần thiết phải phán xét nó. Bạn không bị vướng mắc, cố gắng làm hoặc dứt bỏ một điều gì. (Thiền sư Ajahn Sumedho)

– Chỉ cần biết cái gì đang xảy ra trong tâm bạn. Đừng vui hay buồn về nó. Cũng đừng dính mắc. Nếu bạn đau khổ hãy nhìn nó, hiểu nó, rồi xả bỏ nó đi. Cũng giống như bạn nhận được một lá thư, bạn phải bóc lá thư ra trước khi muốn biết nội dung của lá thư. (Thiền sư Ajahn Chah)

Sưu tầm

Bài viết Trong cuộc đời chẳng bao giờ có cái gì là hoàn hảo cả đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.

Hôm nay tôi sẽ gợi ý một sự thay đổi nhỏ trong tư duy có thể làm thay đổi cuộc đời bạn. Đó chính là: Đừng xem những gì xảy ra là chuyện tốt hay chuyện xấu. Hãy ngừng phán xét và ngừng kỳ vọng.

Không kỳ vọng, không phán xét

Đó là một thay đổi bé nhỏ – bạn chỉ cần nói, “Chuyện này không tốt hay xấu, nó chỉ xảy ra, nó là vậy.” Thay đổi nhỏ nhưng lại đòi hỏi bạn phải luyện tập, và ngạc nhiên thay, nó có thể làm bạn bất ngờ đấy.

Tại sao ư? Bởi nhờ thay đổi này mà bạn sẽ không còn bị ảnh hưởng bởi những người tốt lẫn xấu (và hành động của họ) cũng như bởi những chuyện tốt lẫn xấu xảy ra. Bạn sẽ học cách chấp nhận bản chất của mọi chuyện và sống trong bối cảnh đó một cách có ý thức.

Bạn sẽ không còn phải kỳ vọng điều tốt (lẫn xấu), mà chỉ đón nhận khi điều đó xảy ra và hài lòng với mọi thứ. Như vậy nghĩa là bạn sẽ không phải thất vọng hay buồn phiền nữa.

“Khi ta xem thứ gì đó là xinh đẹp, những thứ khác sẽ trở nên xấu xí. Khi ta xem chuyện gì đó là tốt lành, những chuyện khác sẽ trở nên tồi tệ.” ~ Lão Tử

BÀI TẬP NHỎ

Hãy nghĩ về một chuyện tốt đẹp xảy đến với bạn gần đây và cách nó ảnh hưởng đến tư duy của bạn. Bây giờ hãy nghĩ đến một chuyện tồi tệ đã xảy ra và tác động của nó đến tư duy của bạn.

Giờ bạn hãy tưởng tượng chẳng chuyện nào là tốt hay xấu. Đơn giản là nó xảy ra, nó tồn tại.

Suy nghĩ này làm thay đổi cảm xúc của bạn về những sự việc đó như thế nào? Nó thay đổi hạnh phúc và tâm trạng của bạn ra sao? Nó thay đổi cách bạn phản ứng như thế nào?

Khi ngừng phán xét một sự việc là tốt hay xấu, bạn không còn phải nặng gánh cảm xúc bắt nguồn từ phán xét của mình và bạn có thể sống thanh thản hơn, tự do hơn.

Một việc mà bạn cho là tồi tệ ảnh hưởng đến suy nghĩ và cảm nhận của bạn ra sao?

CHẲNG CÓ GÌ LÀ TỐT HAY XẤU CẢ

Hamlet từng nói, “Chẳng có gì là tốt hay xấu, tốt hay xấu là do suy nghĩ.”

Ông nói đúng. Nếu không có các ý nghĩ thì mọi thứ cứ xảy ra thôi và chẳng có gì là tốt hay xấu cả. Chỉ khi chúng ta phán xét thì chúng mới trở thành tốt lành hoặc tồi tệ, xinh đẹp hoặc xấu xí.

Cỏ dại chỉ là cỏ dại khi ta không thích nó. Trẻ con chỉ hư khi ta không thích hành động của chúng. Cuộc sống chỉ tồi tệ khi ta cho là nó tồi tệ.

Nhưng còn những thảm kịch thật sự kinh khủng như dịch bệnh, sóng thần hay nạn thảm sát Holocaust thì sao? Chúng chắc chắn là tồi tệ chứ? Qua lăng kính phán xét mà ta được dạy thì đúng là các sự việc này thật khủng khiếp. Nhưng một lần nữa, hãy thôi phán xét và rồi… những sự việc này chỉ đơn giản là đã xảy ra. Chết chóc và sự tàn nhẫn có thể sẽ luôn làm ta buồn, nhưng chúng đã xảy ra và sẽ luôn xảy ra dù ta có thích hay không.

Tác giả Victor Frankl, người sống sót sau nạn Holocaust đã viết về một phụ nữ giàu có, người đã trải qua sự kiện này và biết ơn những gì trải nghiệm đó mang lại cũng nhiều như những gì bà phải chịu đựng, bởi lẽ sự kiện khiến bà tỉnh ngộ. Nó thay đổi con người bà. Tôi không nói nạn thảm sát Holocaust tốt lành nhưng có lẽ chúng ta có thể nói rằng nó đã xảy ra. Nó mang đến một bài học – bài học mà ta nên để tâm đến trong giai đoạn hiện nay, giai đoạn thù hằn chính trị và đổ tội cho dân nhập cư và dân tộc thiểu số.

Có những bi kịch khác xảy đến mà không hẳn là chuyện xấu. Chắc chắn chúng gây ra những mất mát to lớn, nhưng cuộc sống luôn có mất mát và sẽ đến lúc con người phải chết. Chính cách ta phán xét chúng sẽ quyết định cách ta phản ứng và liệu ta có thể tỉnh táo xử lý chúng hay không.

NHỮNG KỲ VỌNG LỚN LAO

Nửa còn lại của sự thay đổi này cũng nhỏ thôi nhưng rất quan trọng, đó là: ngừng kỳ vọng. Không phải là hạ thấp kỳ vọng mà là hoàn toàn không kỳ vọng.

Bạn cứ nghĩ xem: khi kỳ vọng mà mọi chuyện không xảy ra đúng theo ý ta (thường là vậy vì chúng ta đâu phải những thầy bói tài ba), ta thất vọng và chán nản. Chính những kỳ vọng của ta buộc ta phán xét một sự việc là tốt hay xấu.

Khi bạn kỳ vọng điều gì đó ở bạn bè, đồng nghiệp, người thân, bạn đời và họ không đáp ứng được kỳ vọng đó, bạn bực bội hoặc thất vọng. Điều này dẫn đến sự tức giận. Nhưng nếu bạn không hề kỳ vọng thì hành động của họ sẽ không còn là tốt hay xấu nữa mà chỉ là hành động thôi. Bạn có thể chấp nhận họ mà không phải chán nản, giận dữ hay buồn phiền.

Giả sử bạn đi nghỉ mát ở một nơi mình kỳ vọng rất cao và nó lại không được như bạn nghĩ thì sao? Bạn sẽ thất vọng tràn trề, dù chỗ nghỉ mát đó không có lỗi – nơi đó vốn như thế. Lỗi nằm ở kỳ vọng của bạn.

Khi bạn thất vọng về ai đó thì đó không phải lỗi của họ. Họ chỉ là chính họ. Lỗi nằm ở kỳ vọng của bạn.

Lý do bạn nên ngừng phán xét hoặc kỳ vọng

Tại sao ta phải thay đổi? Tại sao ta nên ngừng phán xét? Tại sao ta nên ngừng kỳ vọng?

Bởi phán xét ngăn ta thông hiểu và có thể hủy hoại hạnh phúc của ta. Khi phán xét, ta không cố gắng thấu hiểu – ta đi thẳng đến kết luận. Nếu ngừng phán xét, ta sẽ cho phép bản thân cố gắng thấu hiểu, sau đó ta có thể hành động khôn ngoan hơn rất nhiều, bởi lẽ ta có nhiều thông tin hơn nhờ sự thông hiểu của mình.

Phán xét làm ta buồn rầu. Kỳ vọng cũng vậy.

Khi ngừng phán xét, ta có thể sống trong hiện tại mà không đánh giá những gì xảy đến là tốt hay xấu. Ta có thể ngừng hủy hoại hạnh phúc của mình bằng suy nghĩ và thay vào đó là bắt đầu sống đúng nghĩa.

6 BƯỚC ĐỂ CÓ CUỘC SỐNG THANH THẢN

Vậy ta phải bắt đầu như thế nào? Như mọi lần, hãy bắt đầu bằng những bước nhỏ.

1. Bắt đầu bằng cách ý thức hơn.

Trong suốt bài học hôm nay, hãy để ý khi bạn phán xét, khi bạn kỳ vọng và khi sự việc không xảy ra theo đúng kỳ vọng. Dần dần bạn sẽ càng để ý nhiều hơn và ý thức hơn những lối tư duy này.

2. Hãy ngừng lại một chút mỗi lần bạn nhận ra một phán xét hoặc kỳ vọng.

Hãy hít thở. Sau đó tự nhủ, “Không kỳ vọng, không có tốt hay xấu.” Lặp lại hành động này và buông bỏ phán xét hoặc kỳ vọng đó.

3. Cố gắng nhìn nhận sự việc theo đúng bản chất của nó và cố gắng thấu hiểu.

Hãy hiếu kỳ tìm hiểu tại sao sự việc lại như vậy, tại sao mọi người hành động theo cách đó. Khám phá, cảm thông và thử đặt mình vào hoàn cảnh của họ. Nhìn nhận cuộc đời bạn theo bản chất của nó chứ không phải qua lăng kính phán xét hay kỳ vọng.

4. Đón nhận sự việc xảy đến.

Hãy trải nghiệm sự việc đó ngay trong khoảnh khắc. Phản ứng phù hợp, đừng làm quá lên vì nó không như bạn muốn hay hy vọng. Bạn không thể kiểm soát cuộc sống hay người khác, nhưng bạn có thể làm chủ phản ứng của mình.

5. Chấp nhận.

Khi chuyện xảy ra, hãy hiểu tại sao nó xảy ra mà không phán xét, đồng thời chấp nhận nó như nó vốn vậy. Chấp nhận người khác theo đúng bản chất của họ. Chấp nhận con người thật của mình mà không phán xét. Bước này đòi hỏi bạn phải luyện tập nhiều.

6. Biết rằng khoảnh khắc hiện tại, đúng theo bản chất của nó, cũng chứa đựng những cơ hội vô tận.

Và những cơ hội này sẽ hé mở khi bạn nhìn nhận sự việc theo đúng bản chất của nó mà không phán xét hay kỳ vọng.

Mong rằng bài học này sẽ giúp bạn có thái độ cởi mở hơn, bớt phán xét hơn và giữ cho cuộc sống luôn thanh thản, nhẹ nhàng.

Nguồn: zenhabits.net/light
Dịch: UBrand.cool

Bài viết Bí quyết sống thanh thản – Hãy ngừng phán xét và kỳ vọng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.