“Người ngu nghĩ mình ngu

Nhờ vậy thành có trí

Người ngu tưởng có trí

Thật xứng gọi trí ngu”

Lời lẽ vàng ngọc này, vẫn đúng, cho dù đã hơn 2500 năm qua đi. Chân lý, vẫn là chân lý, dù thế gian có đổi dời.

Hình ảnh bất chợp chụp được của một nhiếp ảnh gia cho thấy con người nhỏ bé đến mức nào

Thế gian bây giờ, ai cũng nghĩ con người là động vật thông minh bậc nhất. Vì thông minh bậc nhất nên tự cho mình cái quyền đứng đầu trong chuỗi thức ăn. Tự cho mình có thể dời non lấp biến. Cải biến cả ông trời. Tham vọng của con người, chưa bao giờ dừng lại. Tôi từng nghe một câu chuyện. Chuyện về một nhà khoa học học hành từ nhỏ đến lớn. Quanh năm ngày tháng chỉ vùi đầu vào sách vở, đến nỗi mắt biến thành cận thị. Và rồi ông phát minh ra kính cận. Ông rất tự hào về phát minh của mình, cho mình hơn cả thiên nhiên, thông minh tài trí. Nhìn cho kỹ, mới thấy vốn cái kính cận chẳng cần thiết, nếu ông không lao đầu vào sách vở đến hại mắt hại thân như vậy. Đó, là những lối mòn hay gặp của kẻ thông minh tài trí vậy…
Không thể phủ nhận, khoa học mang lại cho con người rất, rất nhiều thứ. Nhưng nếu ta chỉ điên cuồng chạy theo khoa học theo xã hội hiện đại. Con người, sẽ chết dưới tay chính mình mà thôi. Tham vọng và ước muốn không bao giờ là đủ. Chúng ta có một, sẽ ước mười, chứ không phải ước hai ước ba nữa. Để đạt được mục đích, ta xả rác bừa bãi, phá hủy môi trường, hủy diệt thiên nhiên cỏ cây, kể cả chính con người đồng loại cũng không tha. Biến thế gian này trở thành một nơi quá khó để sống, bệnh tật đầy mình, bão tố triền miên.
Đến một ngày, loài người sẽ phải nhận lại hậu quả do chính mình gây ra mà thôi.
Con người luôn nghĩ mình là kẻ đứng đầu. Nhưng đứng đầu về điều gì? Về khả năng thích nghi, chúng ta thua xa vi khuẩn và một số loài khác. Chúng có thể sinh tồn ở miệng núi lửa, ở nơi vực sâu tăm tối nhất quả đất hay vùng băng giá nhất địa cầu. Về khả năng tổ chức xa hội, chúng ta chẳng bằng kiến hay ong. Về sức mạnh, chúng ta yếu hơn cả một con bò hoang. Vậy chúng ta mạnh hơn ở chỗ nào? Thay vì đầu tranh với tự nhiên, tại sao chúng ta không thể hòa hợp với thiên nhiên.
Chúng ta quên rằng, chúng ta chỉ là một phần từ tự nhiên mà ra, được tự nhiên nuôi lớn. Rồi quay ra xả rác bừa bãi, giết hại những loài động vật anh em một cách không thương tiếc. Vì miếng ăn, vì sừng đẹp, vì chữa bệnh….Vì vô vàn lý do. Vốn có thể sống hòa hợp, vì sao lại tách mình ra khỏi thiên nhiên.
Khi tách mình ra khỏi thiên nhiên. Con người dần trở nên yếu đuối, không còn khả năng sinh tồn trong thế giới tự nhiên. Chúng ta, bây giờ, đã trở nên phụ thuộc quá nhiều vào công nghệ máy móc. Lạnh một chút là chết, nóng một chút cũng chết, đồ ăn đồ uống không cẩn thận là dị ứng và không tương thích. Tất cả những căn bệnh còn chưa từng được ghi nhận cứ xuất hiện dần dần…
Con người, cần khiêm nhường và học hỏi từ tự nhiên, từ chính những người đồng loại của mình. Khi nào hết lòng tự phụ, ta mới phát hiện ra. Vạn vật đều ẩn chứa rất nhiều điều lý thú. Tất thảy đều chứa đựng chân lý, chỉ cần ta cúi đầu lắng nghe vạn vật. Cuộc sống, sẽ trở nên ý nghĩa hơn rất nhiều…
Chay Mộc

Bài viết Con người, liệu có phải là loài thông minh bậc nhất? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.

Chào các bạn,

Có lẽ các bạn đã nghe cụm từ “học từ chương”, như là một nét lớn trong văn hóa Việt truyền thống. Học từ chương là học thuộc lòng Tứ Thư Ngũ Kinh, đi thi, đậu cao và làm quan.

Truyền thống học như thế thì nước ta nghèo yếu mãi cũng phải. Từ học thuộc lòng nhảy ra làm quan – không suy nghĩ, không phân tích, không phản biện, không thực hành, không kinh nghiệm làm lính, từ học trò học thuộc lòng nhảy ra làm quan nhờ thi đậu.

Nhưng quan trọng hơn vậy, truyền thống từ chương này ngày nay vẫn còn rất mạnh trong văn hóa Việt Nam. Trong lớp học, truyền thông có khuynh hướng đi một chiều từ thầy cô đến học trò. Phân tích, phản biện và thảo luận rất hiếm hoi. Hầu như chẳng có gì để thực hành. Học sinh học như thế từ tiểu học cho đến hết đại học. Kinh nghiệm làm việc hầu như không có.

Mình chẳng biết làm sao để thay đổi cả hệ thống nhanh chóng. Cách sống có trong máu xương của cả một dân tộc thì phải tốn rất nhiều năm để thay đổi. Nhưng mỗi người chúng ta cần biết cách tự thay đổi cho chính mình ngay tức thì, vì bạn không muốn thay đổi với vận tốc của cả nước, tức là 50 năm đi được một mét.

Hãy học suy nghĩ, phân tích và phản biện, trong lớp hay trong các nhóm học tập cùng bạn bè. Gọi bạn bè lại thành lập các nhóm học tập 3, 4 người để học chung.

Tìm cách thực hành – tham dự vào các công việc xã hội từ thiện, làm việc bán thời gian trong thời gian đi học. Thực hành, dù là thực hành gì, đều cho mình kinh nghiệm thực hành, tức là sống thật, bên ngoài các cuốn sách. Như vậy, chúng ta sẽ thông thái hơn rất nhiều, biết lý thuyết, biết phân tích và phản biện, biết thực hành.

Nói chung, rất dễ nhận ra là sinh viên đại học ở nước ngoài trưởng thành hơn sinh viên đại học Việt Nam rất nhiều. Sinh viên đại học nước ngoài thường đã làm việc mấy năm rồi, từ hồi 13, 14 tuổi, rất nhạy bén về làm việc, tốt về làm việc nhóm, và kỹ năng lãnh đạo cũng cao. Những điều này chẳng tự nhiên mà có, mà nhờ cách sống của mình từ hồi còn nhỏ.

Hai cô con gái của mình cũng được ba mẹ tập cho làm việc từ lúc 11, 12 tuổi (như giữ em cho người khác, lớn một chút chừng 15 tuổi thì làm việc trong các nhà hàng…). Kết quả thấy rất rõ là khi ra đời các cô con gái mình thành thạo, nhạy bén, và thành lãnh đạo rất nhanh.

Lãnh đạo ở nước ta lớ ngớ lẩn ngẩn rất nhiều, vì phần đông không có truyền thống làm việc từ nhỏ. Nhìn những công ty nhà nước phá tiền và phá sản thì thấy, quan chức chưa hề có kinh nghiệm bán bánh mì từ nhỏ đến lớn, tự nhiên lấy tiền của dân xây khách sạn, doanh nghiệp, hay hãng xưởng gì đó hàng triệu đô la, làm giám đốc, và sập tiệm. Tiền chùa nên các vị không quan tâm nếu mất. Thiên hạ chẳng hề biết giá trị của kinh nghiệm, cứ cho rằng có tiền là làm ra tiền. Cái học từ chương tạo ra nhiều người như thế.

Các bạn, rất nhiều người đã nói đến học từ chương rồi, mình có lẽ là người thứ mười triệu, chứ không phải người đầu tiên. Nhưng mình sẽ là người đầu tiên nói với các bạn: Để vấn đề thay đổi hệ thống ở đó, từ từ giải quyết, vì hệ thống có thể tốn vài chục năm mà chỉ đi vài bước. Điều ta có thể giải quyết ngay tức thì lúc này là: Nếu bạn là học trò thì tìm cách có một việc làm sau giờ học; nếu bạn là ba mẹ thì khuyên con đi làm. Đi làm vừa đủ giờ, không quá nhiều, thì không hại đến sự học của bạn mà có thể làm bạn thông minh hơn.

Đất nước của chúng ta có nhiều vấn đề. Cách giải quyết nhanh nhất, ngay tức thì, là mỗi người chúng ta giải quyết vấn đề cho chính mình.

Chúng ta phải thông minh và năng động, để chiến đấu với thế giới trong thời đại toàn cầu hóa này. Các bạn có thực sự hiểu toàn cầu hóa là gì không? Là mình phải cạnh tranh với mọi dân tộc khác của thế giới.

Chúc các bạn hiểu đời.

Mến,

Hoành

© copyright 2017
Trần Đình Hoành
Permitted for non-commercial use
www.dotchuoinon.com

Bài viết Làm sao khi mình vẫn còn chạy sau các dân tộc khác cả trăm năm kiến thức? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.

Xưa có một con thỏ (Tiền thân của Ðức Phật Thích Ca) rất thông minh và đức hạnh, thường ngày nó cứ quanh quẩn bên mình một vị Ðạo Nhân, tu hành ở trong rừng để nghe kinh kệ. Ðến bữa ăn nó chạy đi kiếm hoa quả đem dâng cho Ðạo Nhân. Ðược ít lâu trời đổi tiết những ngày mưa tầm tã nối tiếp nhau, từng luồng gió lạnh thổi đến, rét tận xương, cây cối tả tơi, hoa quả thối rụng. Con thỏ đi kiếm mãi không ra thức ăn cho Ðạo Nhân, vì thế mà đói rét rất thảm thương. Người định hoãn việc tu hành, thu dọn đồ đoàn để trở về nhà, đợi đến mùa xuân sang năm sẽ vào rừng tu lại. Thỏ nghe vị Ðạo Nhân sắp về nhà buồn bã lắm. Nó nghĩ: “Ðạo Nhân lòng nhân từ rộng như biển, xem ta như con, ngày nào cũng giảng kinh kệ cho ta nghe, ơn ấy thật không có gì sánh kịp. Nay nghe người gặp cảnh hoạn nạn như thế mà ta không có cách để giúp đỡ thật ta lấy làm xấu hổ lắm”. Nghĩ như vậy nó chạy đi tìm thức ăn lại.

Nhưng lần này cũng như lần trước, nó không tìm được gì cả. Nó buồn bã trở về nói với vị Ðạo Nhân rằng:

– Xin Ngài hãy nhóm lửa lên, tôi vừa kiếm được một vật ăn ngon lắm.

Ðạo Nhân nghe theo, nhóm lửa lên. Khi lửa đã đỏ rực, con thỏ nhảy vào đống lửa mà nói rằng:

– Vật ấy là tôi đây!

Ðạo Nhân hoảng kinh, vội ôm thỏ ra, rồi hỏi nó tại sao làm như thế? Nó trả lời:

– Con mang ơn Ngài nhiều lắm! Nay Ngài gặp cơn đói khát phải hoàn việc tu hành, lòng con không nỡ, nên con xin hiến thân con để Ngài dùng đỡ cho qua ngày, khỏi phải bỏ lỡ cuộc tu hành.

Ðạo Nhân nghe thỏ nói, thương nó lắm. Từ đấy về sau, hai thầy trò người và thỏ, cùng nhau ở lại rừng tu hành, không quản đói rét.

Lược sử PHẬT TỔ

Câu chuyện kể ra, đọng lại trong tâm mỗi người một ý nghĩa. Có kẻ nghe như câu chuyện ngụ ngôn thời trẻ dại. Có kẻ si mê chấp nối. Kẻ cho là càn rỡ làm nguy hại cho nhận thức con người. Không có ai đúng, cũng chẳng có ai sai. Đúng sai không ở câu chữ. Mà tại lòng người. Kẻ hi sinh vì cầu lợi hèn mọn, rồi lại rủa xả là bị dụ dỗ. Kẻ hi sinh thầm lặng vì lợi ích chung, không cầu danh cầu lợi cầu tài. Kẻ biết mình làm gì, kẻ đi theo số đông. Người tu học đàng hoàng, kẻ đi theo cầu lợi. Cuối cùng nghiệp quả chẳng phải ở đâu xa, cũng chẳng phải trong những câu chuyện dọa người. Nghiệp quả từ việc làm hôm nay mà ra cả.

Bài viết Đạo thầy trò – Câu chuyện ngụ ngôn không chỉ là hình tướng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.

Khi nghĩ được chịu thiệt là phúc thì tâm sẽ tịnh, cuộc đời sẽ an nhiên

Sống trên thế gian này, những chuyện thiệt thòi thường xảy đến với bất cứ ai, nhưng cách người ta đối diện với nó thế nào mới là điều đáng bàn. Người ta nói rằng:

Người Tốt sẽ cho bạn Hạnh Phúc…

Người Xấu cho bạn Kinh Nghiệm…

Người Tồi Tệ nhất cho bạn Bài Học…Và… người Tuyệt Vời Nhất sẽ cho bạn Kỷ Niệm.

Chăm chỉ làm việc, vất vả một chút, sống khiêm tốn, không khoe khoang… sẽ làm tâm bạn thư thái và tụ được sinh khí cho bản thân. Còn ngược lại sẽ làm tinh thần hao mòn bất an…

Dưới đây là một số điều Phật dạy về cách chịu thiệt thòi tạo phúc báo.

1. Thà rằng giả ngốc, cũng không cần phải tự cho mình thông minh

Bởi dù cho bạn có nắm bắt hết được cả tri thức chăng nữa (căn bản là không thể được), vì thế gian này không đứng yên mà luôn luôn chuyển động không ngừng nghỉ chỉ trong thoáng chốc lại phát sinh biến hóa và biến hóa quá nhanh, cho nên cần bảo trì thái độ khiêm tốn một cách thận trọng, dám tự mình thừa nhận mãi vẫn là người ngốc trước đấng tạo hóa thì sẽ tạo được phúc khí.

2.Thà rằng tự tin, cũng chớ đừng mù quáng bi quan

Bởi vì tự tin là một chủng năng lực, cho dù bạn tự tin có chút mù quáng, cũng sẽ không ảnh hưởng đến đại cục, bạn có thể điều chỉnh tâm thái ngay trong thực tiễn, và tìm thấy vị trí thích đáng của mình. Nếu như đi sang tự ti mù quáng, tất nhiên bạn sẽ mất đi tất cả.

3.Thà rằng mang tiếng thua, cũng không cần chỉ thắng không thua

Đặc biệt là trên những tranh luận vô vị và không cần thiết. Bởi vì đại đa số người chỉ muốn được thắng, không đành lòng chịu thua. Vô luận trong nước hay ngoài nước, quốc nội, quốc tế, con người trên thế gian, đôi bên cùng thắng là cách lựa chọn tốt đẹp nhất.

4. Thà rằng kiên trì, cũng không được bỏ quên lý tưởng

Lý tưởng là ngọn đèn hải đăng, kiên trì là một chủng lực lượng của nhân cách. “Chỉ có kiên trì theo đuổi mới có thể sinh tồn”. Làm người đừng quá gian, ai cũng không ngốc!

5. Thà rằng cần cù siêng năng, cũng không thể vô công rỗi nghề

Cần cù  siêng năng là điều kiện tất yếu của tất cả các thành tựu, hơn nữa chính là một chủng cội nguồn hạnh phúc của bản thân; nó có thể khiến bạn cảm giác thành công mỗi ngày.

6. Thà rằng chịu thiệt, cũng không cần chiếm chút tiện nghi nhỏ

Bạn cần tin rằng “chịu thiệt là phúc”. Đương nhiên cần đề phòng, phòng ngừa với kẻ lừa đảo. Trên một phần vạn cực nhỏ nếu có đang phải chịu lừa đảo, bạn cũng không cần phải canh cánh lo nghĩ. Hãy tin tưởng vào đấng tạo hóa của quy luật tự nhiên và quy luật xã hội nhất định sẽ trừng phạt họ thôi, không cần phải dùng tới bạn đi trừng phạt họ.

7. Thà rằng bình thường, cũng không cần mua danh chuộc tiếng

Bởi vì “bình thường là phúc”. Mua danh chuộc tiếng khen, giở trò lừa gạt dối trá, thân thể và tinh thần đều mỏi mệt, gây chuyện thị phi, tự chuốc lấy hậu quả.

8.Thà được khỏe mạnh, còn hơn được công danh lợi lộc

Bởi sức khỏe là vốn liếng quý giá nhất của con người, thà được khỏe mạnh, một khi gặp nguy hiểm bất trắc đến, vẫn còn giữ được tấm thân.

9.Thà rằng vất vả, cũng chớ đừng ham muốn hưởng lạc

Ham muốn hưởng lạc là dễ dàng tiêu hao mài mòn ý chí và ăn mòn tinh thần nhất. Lao động vất vả cực khổ thích đáng có khả năng mài luyện ý chí và rèn luyện thân thể.

Bài viết “Chỉ có mệt thì ăn cơm mới ngon, chịu thiệt chính là phúc !” đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.