Uống trà, đôi khi không phải để uống trà. Đôi khi, chỉ để tìm cái gì đấy. Lấy tĩnh chế động, lấy động tìm tĩnh. Trong mỗi bước tuần tự mà tìm thấy chính mình.

Bên bàn trà quen thuộc, người đã quen tay. Cầm chén ở đâu, ấm nào thì hợp. Lấy chút hoa cỏ mà ung dung cắm tỉa. Hôm nay dùng hoa cúc, ngày mai hoa hồng. Đôi khi gặp dịp, chỉ cần cành mai trắng. Vậy là đã rất đủ đầy.

Trong lúc chờ nước sôi. Ta có thể chọn loại trà phù hợp. Những ngày cuối thu đầu đông này. Trà xanh Thái Nguyên đặc biệt thích hợp. Thức trà lạ kỳ này, khiến ai thưởng lần đầu tiên, cũng tròn xoe đôi mắt trong veo. Không thể tin được, trong cốc trà nóng thơm nức hương cốm non. Hương thơm dịu nhẹ, thân thuộc đến khó tả. Vị trà ngậy sâu, hậu vị thanh tú. Một thức trà, phải dùng đến mỹ từ mà miêu tả vẫn chưa hết cái hay, cái đặc biệt của nó.

Trà xanh Thái Nguyên như một món quà đặc biệt trời ban cho mảnh đất Thái Nguyên chứ danh. Vốn giống trà ở Phú Thọ, cũng không có gì quá nổi bật. Trồng trên đất Thái Nguyên lại nảy hương vị lạ kỳ. Được pha đúng cách, lại càng tôn vị tôn hương. Khiến người uống như được uống quỳnh tương ngọc dịch. Vị đẹp nhẹ nhàng như ánh trăng hạ huyền. Thanh khiết nhẹ nhàng, sâu sắc động lòng người.

Pha trà, có thể có bạn hiền, có thể không có. Vẫn là ung dung nhàn nhã mà thưởng vị trời đất, ngẫm vị nhân sinh. Qua bao thế cuộc, bao chìm nổi. Vẫn những vườn trà xưa cũ. Từ ngày quan lại quý tộc còn đi tuần. Còn say mê háo hức thưởng vị trà xanh Thái Nguyên trứ danh. Chia nhau chén trà cùng bàn chuyện chính sự. Trải qua bể dâu, nước mất mấy bận, nhà tan mấy lần. Những con người xưa cũ nay chẳng còn bóng dáng. Những tinh túy ngày xưa cũng đã hao mòn hết thảy. Chẳng còn đọng lại được cho nhân thể chút gì. Họa chăng chỉ là vài trang sách đã úa màu, được sưa tầm mà dịch lại, Chữ được chữ mất.

Thời thế biến chuyển. Trà giờ đây thành một thói quen xưa cũ. Thói quen cha truyền con nối. Cái thưởng thì ít mà cái lễ thì nhiều. Gặp nhau gọi là pha chén trà đắng, nói dăm ba câu chuyện tầm phào. Người ta nói chuyện trà bằng cân nặng, bằng giá cả cao thấp, bằng mùa này mùa kia. Chẳng ai còn nhớ nhưng vườn trà nhỏ năm nào.

Giữa thời thế vậy. Để có chén trà Thái Nguyên xanh màu ngọc bích trong tay bạn, không phải là một câu chuyện dễ dàng. Từ chăm sóc, nhân giống, sao tẩm. Bao năm tháng, bao mồ hôi công sức. Đổi lại thành gói trà nhỏ trên tay bạn. Một chén là câu chuyện cả trăm năm đúc kết. Cả nghìn năm kinh nghiệm uống trà và làm trà mà thành.

Ta nâng chén hôm nay. Cũng là dành tặng cho những con người xưa cũ. Những bậc sĩ phu yêu nước, thương dân. Một lòng với dân tộc. Người có thể đã khuất bòng ngàn năm. Những những tinh túy sẽ còn mãi với thời gian. Tấm lòng và tinh thần quả cảm còn mãi.

Bên bàn trà, có muôn ngàn câu chuyện để kể. Tháng năm dài rộng, bạn còn muốn lắng nghe…

Chay Mộc

Bài viết Trà xanh Thái Nguyên, thức trà xanh dậy vị cốm non vô cùng đặc biệt đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.

Vậy nhưng, do định mệnh an bài, hay do ông trời thích trêu người tài. Trà ông trồng ra, không có cái vị như ông hằng nhớ tưởng. Trà nảy lên một vị rất mới, một dư vị lạ kỳ: Vị Cốm Non.

Những đồi trà Thái Nguyên xanh mướt mắt ngày nay

Thật cũng chẳng hiểu làm sao, có lẽ là do thổ nhưỡng, có lẽ ông trời vốn đã ấn định. Thái Nguyên mới là địa danh trà. Từ đó, cây trà Thái Nguyên trở nên nức tiếng. Thức trà xanh ngọc ngà, hương cốm non dậy, vị cốm non ngậy sâu, hậu vị thanh tú.

Trà ấy, người dân Thái Nguyên gọi đó là giống trà Bạch Hạc, kỷ niệm vùng đất cây trà sinh ra. Nhưng trên cả nước, người ta chỉ quen gọi, trà Thái Nguyên.
Giống trà này, đã làm nên tên tuổi của trà Thái Nguyên, biến Thái Nguyên trở thành thủ phủ trà như hiện nay.

Nhưng rồi, qua năm tháng, thế sự, đã biến động không ngừng. Lòng người, cũng đã đổi thay quá nhiều.

Người ta uống trà, giờ đây chỉ như một thói quen rơi rớt khiếm khuyết. Khiến chén trà trở nên đắng chát, chẳng nhiều hương nhiều vị. Rồi, người ta tính trà bằng cân nặng, bằng to nhỏ, bằng tiền bạc…Chẳng còn ai muốn trồng cái giống trà nhỏ ti hí ngày xưa. Búp trà nhỏ, lại nhẹ cân. Trong cái thời buổi cân nặng tiền tài đè chết người. Không còn ai tha thiết với những vị thanh khiết nữa.

Vậy là lai tạo, là nhập giống mới. Nhưng thói đời được quả sẽ mất hoa. Những búp trà to nặng, phổng phao. Những búp trà non đẹp mơn mởn do bắt buộc phải ra mầm nhanh, lớn nhanh, chỉ mang trong mình thứ trà nhạt nhạt chát chát. Chẳng dậy hương, cũng chẳng còn vị. Tuềnh toàng như căn nhà to rỗng tếch.

Những búp trà Thái Nguyên to nặng rỗng tuếch

Để cứu vãn, người ta lại phải tưới đủ thứ vào trà, nào phẩm màu nào hương nào vị. Khiến thứ mang ra thị trường, thật không biết có nên gọi là trà.

Nhiều lúc ngẫm lại, thấy cái tự hào là thông minh của con người thật là đáng sợ. Người ta cứ quẩn quanh với những tham vọng lớn lao. Để rồi, đi hết một vòng, mới thấy những tưởng mình cầm trên tay được nhiều vàng nhiều bạc, sẽ được hưởng an nhàn giàu sang. Ai ngờ có giàu cách mấy ngày cũng chỉ ăn được ba bữa cơm, ngon cách mấy cũng để sống qua ngày. Nhà đến năm tầng cũng chỉ ngủ được một cái giường. Có làm ra nhiều tiều, cũng chỉ lại để bỏ ra rất nhiều tiền chỉ để sống qua ngày. Trong khi cái giá mình phải trả, sao quá đắt đỏ và chẳng thể cứu vãn nổi. Cuối cùng, chỉ biết thở dài trước thế sự.

Quay lại câu chuyện của trà Bạch Hạc. Trong một thế giới quay cuồng như vậy. Chẳng hiểu sao, vẫn còn sót lại những vườn trà nhỏ. Những người dân vốn nặng lòng với cây trà cũ, nhưng mảnh vườn trà nhỏ đã không đủ cho họ mưu sinh. Vậy là họ không nỡ chặt, nhưng cũng không thể ở nhà mãi. Vậy là phải mặc những vườn trà cổ mấy chục năm tuổi, đi mưu sinh nơi khác. Thỉnh thoảng mới về, ngắm lại mảnh vườn xưa, ấp ủ dựng lại một thương hiệu trà chân thật năm nào.

Con người, đi qua biển dâu, đang biết quay đầu. Quay đầu lại để tìm sự chân thật, tìm sự bình an thanh thản trong tâm hồn. Những cây trà cổ đang được nhân giống lại, tuy mới chỉ ở quy mô nho bé. Những búp trà nhỏ nhắn. Trải qua những năm tháng thế tuyệt. Cũng đang dần chuyển mình.

Năm tháng đã hun đúc nên phẩm chất. Làm nên cái vị cốm thêm ngậy, thêm sâu. Trả đời thức trà xanh như ngọc, hậu vị thanh khiết thoát tục. Tặng bao kẻ tri ân, cái nhẹ dịu đằm thắm lay động lòng người.

Trà, vốn của trời. Trên tay người nâng niu, mà biến thành cực phẩm.

Chay Mộc

Bài viết Nguồn gốc của trà Thái Nguyên và cái tên Bạch Hạc trà đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.

Trà tươi thì có lẽ ai cũng đã được nghe qua, ít nhất một lần.
Cách pha trà tươi rất đơn giản. Bạn chỉ cần một nắm lá trà tươi đã rửa sạch, pha vào cái ấm tích bằng nước nóng già. Có thể thêm mấy lát gừng hoặc không. Vậy là bạn đã có ấm trà tươi thanh mát giải khát quanh năm. Bây giờ, để đẹp và ngon mắt hơn thì người ta chỉ hãm trà tươi khoảng 10 phút rồi vớt hết lá trà ra. Bỏ vô tủ lạnh. Vậy là có ấm trà tươi thanh nhiệt cho mùa hè nóng bức.
Trà xanh thì có lẽ là danh từ ít người hiểu được đúng nghĩa của nó. Vốn trà xanh, có ý nghĩa là những búp trà tươi được sao sấy khô luôn. Trà còn “sống” và xanh mướt. Khác với các loại trà được ô xi hóa một nửa hoặc hoàn toàn khác là trà ô long hay hồng trà.

Nhưng, cụm từ trà mạn, trà Thái Nguyên hay trà bắc đã dần thay thế cho từ trà xanh. Khiến trà xanh lại dễ bị hiểu nhầm là trà tươi.
Dân gian mình vẫn uống trà và tiêu thụ trà rất mạnh. Nhưng thường ở lứa tuổi các cụ và trung niên. Với những người lớn tuổi, trà gần như là một thứ không thể thiếu để tiếp đãi khách đến nhà. Và trà họ dùng, chủ yếu là trà gắn mác “Thái Nguyên Tân Cương”. Nhưng thực tế là trà Thái Nguyên và trà từ khắp nơi đổ về Thái Nguyên rồi lại từ Thái Nguyên đi khắp cả nước.
Trà này hay được gọi là trà mạn. Thực ra, trà mạn là một thứ trà nổi tiếng của Việt Nam ngày xưa nhưng nay đã thất truyền. Không còn ai biết trà mạn nổi danh trong lịch sử được làm như thế nào và có vị ra sao.

Các cụ ta pha trà bằng nước sôi. Cho trà vào ấm, chế nước sối. Rồi rót ra chén và uống. Trà pha kiểu này thường bị nước màu đỏ, vị đắng chát do pha bằng nước nóng và trà bị ngâm lâu trong nước nóng.

Cách pha này khiến trà trở thành thứ khó uống, giới trẻ không còn thiết tha với kiểu pha này. Cho nó là một thứ cổ hủ.

Người sành hơn thì pha trà ô long, và các loại trà phẩm cấp cao của Trung Quốc. Những người này là dân chuyên thưởng trà. Đi tìm sự cầu kỳ và cách pha của người Trung Hoa. Thưởng trà như vậy rất tốn công phu và tiền của nên cũng không được nhiều người biết đến và phổ biến rộng rãi.
Đó là điểm sơ qua vài cách thưởng trà phổ biến mà Chay Mộc được biết.
Nhưng có một cách thưởng trà khác. Thanh hơn, nhẹ hơn mà cũng không quá cầu kỳ. Có thể đến với mọi người và mọi nhà một cách gần gũi. Tuy nhiên, cách thưởng trà này với những người quen uống trà đặc chát thì lại cho là nhạt thếch và không có vị.

Âu, cũng là do cảm quan của mỗi người. Chay Mộc chỉ muốn giới thiệu cho mọi người cùng biết và trao đổi những cách thưởng trà khác nhau. Chứ không có ý định so sánh và lý luận tốt hay xấu ở đây.
Cách thưởng trà này thực ra cũng không phải là mới. Nhưng nhiều người lại chưa biết đến. Nên vẫn muốn chia sẻ với bà con một chút xíu.
Điểm quan trọng của cách thưởng trà này nằm ở hai tiêu chí:

• Nhiệt độ nước.
• Thời gian ngâm trà trong nước nóng.

Trà pha theo cách này chỉ sử dụng nước ở khoảng 80-85 độ C. Nước, phải là nước đun sôi rồi để nguội bớt.
Thứ hai, thời gian ngâm trà chỉ khoảng 10 giây. Lâu hơn xíu thì 15-20 giây.

Để đảm bảo được hai tiêu chí này. Một dụng cụ pha trà không thể thiếu là chiếc tống. Tống, thực ra là cái chén to hơn các chén quân để uống trà. Bạn không cần quá cầu kỳ với việc mua một chiếc tống. Mà chỉ cần 1 chiếc cốc to hơn các cốc khác, bằng thủy tinh càng tốt vì qua đó bạn nhìn thấy được màu nước trà. Từ màu nước trà là có thể nhận ra vị bạn pha và trà đã “cháy” hay chưa.

Cách pha trà Chay Mộc yêu thích là đun nước sôi. Đổ một lượng nước vừa đủ pha ra tống. Chờ nguội xuống 80-85 độ C. Rót vào trà. Chờ khoảng 10 giây rồi rót hết nước ra tống. Từ tống mới rót ra chén quân.
Uống hết thì lặp lại các bước như trên. Đảm bảo nước nguội đủ độ, ngâm trà không bị lâu thì bạn sẽ có một chén trà thanh, nhẹ, thoảng vị. Không hề chát.

Cách pha này, người quen uống trà đặc chát sẽ cho là nhạt nhẽo, không có vị. Nhưng với những bạn trẻ mới biết về trà, không quen uống trà đặc chát sẽ thấy trà thơm nước trong. Thanh mát dễ uống.
Chay Mộc, cũng từ đó mà mới say trà. Qua tìm hiểu về trà mới thấy trà mang lại cho người ta, không chỉ là thanh, là vị mà còn cả cách làm người, cách sống. Có lẽ, cũng vì vậy nên việc uống trà mới phát triển thành một thứ văn hóa phổ biến và sâu sắc trên mỗi đất nước mà nó đi qua như hiện nay.

Chay Mộc

Bài viết Những thói quen uống trà của người Việt Nam, bạn đã biết chưa? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.

• Trà có tác dụng chống lão hóa

Có thể nói đến lúc này, sau nhiều nghiên cứu thì trà vẫn đang đứng đầu trong các thực phẩm chống lão hóa. Uống nhiều trà xanh có tác dụng ngăn ngừa dấu hiệu lão hóa hiệu quả, hạn chế nếp nhăn, hạn chế hình thành đốm nâu, đặc biệt còn giảm thiểu tác hại của tia nắng mặt trời gây ra.

Do đó chỉ cần uống trà xanh mỗi ngày thì làn da của bạn sẽ trẻ ra và khỏe khoắn hơn trông thấy.

Bài viết Uống trà xanh có tác dụng ngăn ngừa bệnh tiểu đường, tim mạch và ung thư đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.

Điều đó đúng, mà cũng không hẳn đúng. Bởi với riêng Chay Mộc, thiếu một trong những điều trên, đều ảnh hưởng đến phong vị của chén trà bạn thưởng. Có lẽ, nó giống “ngũ uẩn” trong nhà Phật. Thiếu một trong năm uẩn không thành hình. Đủ nhân đủ duyên hội tụ mới nảy nở. Có lẽ là vậy…

Nhưng, trong cuộc sống, bạn không thể đòi hỏi tất cả đều hoản hảo. Bạn có thể có nước, có trà tuyệt hảo mà ấm lại bình thường. Hay bạn có trà tuyệt hảo, ấm tuyệt hảo nhưng không có nước tuyệt hảo. Đôi khi ngồi với khách vãng lai còn mê say rượt thịt, nhưng vẫn cần mời chén trà làm duyên. Nên Chay Mộc cũng chưa bao giờ câu toàn phải kiếm cho kỳ được nước phải là loại nước hạng nhất, trà hạng nhất hay ấm tử sa loại một.

Với trà, bạn không thể pha chén nào cũng giống chén nào. Mỗi lần pha đã là một phong vị. Mỗi chén trà đều chứa tâm tư kẻ pha lúc đó. Nên thưởng trà, cũng không hẳn là thưởng cho kỳ được cái vị xuất sắc nhất. Mà là tùy duyên đậm nhạt của chén trà trước mắt, cảm cái đổi thay của chính mình.

Từng nghe đâu đó rằng: “Uống rượu là tự say, uống trà là tự tỉnh”, thấy nhiều khi quả không sai. Có thứ “càng uống càng sầu”, có thứ lại càng uống càng tỉnh. Tỉnh để mà ngẫm người, ngẫm mình, ngẫm cái phong vị nhân gian đắng chát ngọt bùi.

Chay Mộc

Bài viết Tản mạn về cách pha trà và những chén trà ngon tuyệt hảo đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.

Có người kén vị trà phải thật đắng, thật chát, đắng chát đến quăn đầu lưỡi. Lại có người ưa vị chát vừa, sau hậu ngọt. Có người lại chỉ dùng được loại trà thanh thanh, nhẹ nhẹ. Đậm hương, thoảng vị, hậu sâu sắc. Mỗi người có thú thưởng riêng nên mỗi người lại có cách pha riêng của mình.

Như Chay Mộc chỉ quen pha trà rất thanh. Không hề có vị chát, mà nên hương trà rất thuần. Ngồi nhâm nhi chén trà ngon, tìm cái vị thanh thanh ngọt mát của những búp trà quen ngủ vùi trong mây. Chứ không phải cái vị đặc chát như người ta thường thấy.

Để được cái vị thanh mát đó, là cả công phu của người pha trà. Chứ không phải chỉ cần nước chuẩn trà ngon, ấm tuyệt hảo là đã được.

Người Việt mình uống trà xanh phổ biến nhất là cứ đổ thẳng nước sôi vào trà. Ngâm đến mấy phút mới rót ra. Rót không hết cũng cứ ngâm trà trong nước sôi như vậy. Bao giờ uống hết lại đổ thẳng nước sôi vào, và lại ngâm. Vậy nên nước chè đặc quánh, vị chát rất gắt. Ít người uống được, nhất là với những người chưa biết nhiều về trà.

Trà, không phải cứ đổ nước sôi vào chế là thành. Mỗi loại trà có một nhiệt độ nước khác nhau. Thông thường, nhiệt độ pha trà phổ dụng chỉ từ khoảng 85-90 độ C. Với riêng hồng trà (trà lên men) thì nhiệt độ có thể cao hơn. Trà pha nước quá nguội sẽ có vị tanh. Nước quá nóng sẽ có vị chát. Nước vừa chuẩn cho vị thanh nhẹ, hương nồng hậu sâu sắc.

Chẳng vậy mà kẻ pha trà ngon không phải chỉ một hai buổi đã thành. Mà phải trải qua đủ năm tháng, nếm hết đủ vị mình tự pha. Mới có thể nhìn trà mà đoán được nhiệt độ nước thích hợp. Nhìn nước sôi mà đoán được khoảng nhiệt độ của nó. Ước chừng khoảng thời gian cần thiết chờ đợi nước nguội đủ độ. Tất cả, có công thức mà lại không, quan trọng vẫn là kinh nghiệm, là thói quen, là cái tâm trong trẻo hướng về trà.

Bạn có thể theo đúng công thức, lấy đủ số ml nướctương ứng với số lượng trà. Rồi dùng nhiệt kế mà đo nhiệt độ nước, đồng hồ bấm giây để có thời gian chuẩn chỉ. Có lẽ bạn sẽ thành công ngay từ lần đầu tiên. Nhưng mỗi lần thưởng trà mà cần nhiều công cụ và máy móc như vậy, nó chẳng còn là cái thú thưởng trà nữa rồi. Có lẽ, cũng giống như hạnh phúc là quãng đường bạn đi, chứ chẳng phải đích đến vậy.

Nước, phải là nước đun sôi nhưng để nguội, chứ không phải là nước chỉ đun đến 80-90 độ C. Nước sôi rồi, bạn cần đổ ra tống cho nguội bớt.

Vậy, làm sao bạn biết được chờ bao lâu thì nước hạ xuống đúng nhiệt độ?

Ngày xưa Chay Mộc có nghĩ tới nhiệt kế. Nhưng rồi thấy bất tiện quá lại thôi. Cuối cùng cứ thử mấy lần, thường là đến số hơi thở, hay đếm giây, hoặc nhìn làn hơi nước bốc lên trên miệng chén tống, hay dùng tay cầm ngoài chén để cảm nhận…Bạn cứ tự pha mấy lần, là sẽ tìm được khoảng thời gian thích hợp cho mình. Bạn đừng sợ sai. Chẳng có gì là sai hay đúng trong việc pha trà cả. Qua mỗi lần, bạn lại có thêm kinh nghiệm, có thêm những cảm nhận sâu sắc về trà. Đó, cũng là một cái thú rất hay đó!

Nước hạ xuống vừa đủ khoảng 90 độ C. Bạn chế nước vào, thời gian đợi thì tùy bạn và tùy thời điểm. Vị thật thanh thì chờ dưới 10 giây. Đủ đậm đà thì khoảng 10 giây là rót hết trà ra. Lâu hơn nữa thì khoảng 10-30 giây. Càng ngâm lâu thì vị trà sẽ càng chát. Ngâm lâu quá là “cháy” trà.

Khi rót, bạn cần rót hết ra chén tống một lượt. Để đảm bảo trà không bị cháy. Và với người tinh ý, họ sẽ lại chờ một chút đến khi nước trà trong chén tống nguội một xíu rồi mới rót ra chén. Để đảm bảo nhiệt độ trà khi uống không bị quá cao. Nhiệt độ trà uống vừa khoảng 40 độ, thấp quá sẽ mất hương và vị.

Cứ vậy mà tuần hoàn, bạn rót nước sôi ra tống, chờ nguội. Rót vào, đợi, đổ ra tống, đợi, rót ra…Có lần bạn sẽ bị ngâm hơi quá lâu, có lần nhiệt độ nước lại hơi cao, có khi lại hơi nguội. Vậy mới thành ra, trăm chén trà từ một tay người pha chẳng có chén nào giống chén nào. Mỗi vị lại có điều thú vị riêng của nó.

Đó, chỉ là điểm qua vài điều cơ bản. Để nói về nghệ thuật thưởng trà, có lẽ dành cả đời nói chưa đủ. Từ trà ngon đến trà cụ, đến cách pha rồi cách thưởng. Từ sâu đến nông, đơn giản đến sâu sắc. Bao thứ, chỉ xoay quanh chén trà ngon, đến lúc ngoảnh lại. Cũng đã thấy mình đổi thay theo vị chén trà trong từ bao giờ…

Chay Mộc

Bài viết Làm sao để có chén trà thanh nhẹ. Đậm hương, thoảng vị, hậu sâu sắc đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Shop Chay Mộc.